LuanVan.vnLuận Văn
Gửi thư
Luận văn tài chính, ngân hàng

Nguồn số liệu cho luận văn tài chính: lấy ở đâu cho đáng tin?

Các nguồn số liệu đáng tin cho luận văn tài chính: báo cáo tài chính đã kiểm toán trên kênh công bố thông tin, báo cáo thường niên ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước, World Bank, IMF; kèm kỳ, đơn vị tính, ghi nguồn.

Nguồn số liệu cho luận văn tài chính: lấy ở đâu cho đáng tin?

Nguồn đáng tin nhất là tài liệu gốc do chính đơn vị hoặc cơ quan có trách nhiệm công bố: báo cáo tài chính đã kiểm toán trên kênh công bố thông tin của sở giao dịch chứng khoán, báo cáo thường niên ngân hàng, số liệu của Ngân hàng Nhà nước, World Bank, IMF. Luôn ghi kỳ, đơn vị tính và ngày truy cập.

Sinh viên tài chính hay lấy số liệu qua đường tắt: trang tin tài chính, bảng tổng hợp ai đó chia sẻ, luận văn khoá trước. Những nguồn này tiện nhưng dễ sai, và khi hội đồng hỏi số này lấy ở đâu, câu trả lời “trên mạng” không đứng vững. Dưới đây là các nguồn chính theo loại dữ liệu và cách dùng cho đúng.

Nguồn theo loại dữ liệu

Bảng sắp các nguồn theo loại dữ liệu bạn cần. Hãy ưu tiên cột “nguồn gốc” trước khi dùng nguồn thứ cấp.

Loại dữ liệuNguồn gốc nên dùngGhi chú khi dùng
Báo cáo tài chính công ty niêm yếtKênh công bố thông tin của Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, trang quan hệ nhà đầu tư của công tyDùng bản đã kiểm toán cho số liệu năm, ghi rõ hợp nhất hay riêng
Số liệu ngân hàng thương mạiBáo cáo thường niên và báo cáo tài chính đã kiểm toán của từng ngân hàngChú ý thuyết minh về phân loại nợ, dự phòng
Số liệu tiền tệ, tín dụng toàn hệ thốngTrang thống kê của Ngân hàng Nhà nước Việt NamKiểm định nghĩa chỉ tiêu và kỳ công bố
Số liệu vĩ mô so sánh quốc tếCơ sở dữ liệu của World Bank, IMFGhi mã chỉ tiêu, phiên bản dữ liệu và ngày truy cập
Số liệu kinh tế trong nướcCơ quan thống kê quốc gia, các niên giám thống kêSố liệu sơ bộ có thể được điều chỉnh về sau
Giá cổ phiếu, chỉ sốDữ liệu giao dịch của sở giao dịch hoặc nguồn dữ liệu tài chính uy tínGhi giá đã điều chỉnh hay chưa

Báo cáo tài chính công ty niêm yết

Lấy bản nào

Mỗi năm một công ty niêm yết thường công bố báo cáo quý, báo cáo bán niên đã soát xét và báo cáo năm đã kiểm toán. Cho phân tích theo năm, dùng báo cáo năm đã kiểm toán. Nếu công ty có công ty con, chọn hợp nhất hoặc riêng theo câu hỏi và dùng nhất quán.

Lưu bản gốc

Tải và lưu tệp báo cáo gốc theo quy tắc tên mã cổ phiếu, năm, loại báo cáo. Khi cần kiểm lại một con số, bạn mở được ngay mà không phải tìm lại. Kênh công bố có thể thay đổi giao diện hoặc gỡ tài liệu cũ.

Số liệu điều chỉnh hồi tố

Báo cáo năm sau có thể trình bày lại số liệu năm trước. Quyết định dùng số gốc hay số trình bày lại, và ghi chú lựa chọn.

Số liệu ngân hàng và Ngân hàng Nhà nước

Với đề tài về một hay nhiều ngân hàng thương mại, báo cáo tài chính đã kiểm toán cùng báo cáo thường niên là nguồn chính. Thuyết minh báo cáo tài chính ngân hàng chứa nhiều thông tin quý: dư nợ theo nhóm nợ, theo ngành kinh tế, theo kỳ hạn, dự phòng rủi ro tín dụng, cơ cấu tiền gửi. Báo cáo thường niên bổ sung bối cảnh, chiến lược và số liệu hoạt động như số khách hàng, số điểm giao dịch.

Ngân hàng Nhà nước công bố số liệu thống kê tiền tệ, tín dụng, lãi suất, tỷ giá ở cấp toàn hệ thống. Khi dùng, đọc kỹ định nghĩa: tăng trưởng tín dụng tính so với cuối năm trước hay cùng kỳ, số liệu là toàn hệ thống hay một nhóm tổ chức tín dụng. Những chi tiết này quyết định bạn có so sánh được hai con số hay không.

Tránh lấy số liệu toàn ngành từ bài báo rồi ghi nguồn là bài báo. Nếu bài báo dẫn số liệu của Ngân hàng Nhà nước, hãy tìm số liệu gốc và dẫn gốc.

Với đề tài nhiều ngân hàng, lập ngay từ đầu một bảng theo dõi: ngân hàng nào, năm nào đã có báo cáo kiểm toán, có báo cáo thường niên hay chưa, thuyết minh có đủ chỉ tiêu cần dùng không. Một số ngân hàng nhỏ công bố ít chi tiết hơn, và bạn cần biết sớm để quyết định thu hẹp mẫu hay đổi chỉ tiêu, thay vì phát hiện ra khi đã viết gần xong.

World Bank, IMF: dùng cơ sở dữ liệu quốc tế cho đúng

Ghi mã chỉ tiêu. Cơ sở dữ liệu quốc tế đặt mã cho từng chỉ tiêu. Ghi mã giúp người đọc tìm lại đúng chỉ tiêu, vì nhiều chỉ tiêu có tên gần giống nhau.

Ghi ngày truy cập. Số liệu quốc tế được cập nhật và điều chỉnh định kỳ. Cùng một chỉ tiêu, cùng một năm có thể khác nhau giữa hai lần tải.

Đơn vị và giá. Phân biệt giá hiện hành và giá so sánh, đô la Mỹ hiện hành và theo sức mua tương đương. Trộn hai loại là lỗi phổ biến trong đề tài vĩ mô.

Khi số liệu quốc tế và trong nước lệch. Hai nguồn có thể dùng phương pháp khác nhau. Chọn một nguồn làm chính, giải thích lý do, không ghép năm này nguồn này năm kia nguồn khác.

Tình huống: dữ liệu mười công ty, ba nguồn, ba con số

Một sinh viên phân tích khả năng sinh lời của mười công ty thuỷ sản niêm yết. Ban đầu lấy ROE sẵn từ một trang tin tài chính cho nhanh. Khi người hướng dẫn yêu cầu tự tính lại từ báo cáo đã kiểm toán, ba công ty cho kết quả khác rõ. Lý do: trang tin dùng vốn chủ sở hữu cuối kỳ và lợi nhuận của cổ đông công ty mẹ, trong khi sinh viên dùng vốn bình quân và tổng lợi nhuận sau thuế; một công ty có điều chỉnh hồi tố số liệu năm trước.

Kết luận rút ra không phải trang tin sai, mà là mỗi nguồn có định nghĩa riêng. Khi tự tính từ nguồn gốc, bạn kiểm soát định nghĩa và giải thích được mọi con số. Đó là lý do luận văn nên dựa vào báo cáo gốc, còn nguồn tổng hợp chỉ dùng để đối chiếu.

Nguồn nên tránh hoặc dùng thận trọng

Một số nguồn tiện lợi nhưng không nên là nguồn trích dẫn chính trong luận văn:

  • Trang tin tài chính tổng hợp chỉ số tài chính tự tính. Có thể dùng để đối chiếu nhanh, nhưng công thức của họ không phải lúc nào cũng rõ.
  • Bảng dữ liệu chia sẻ trong nhóm học tập, không rõ người nhập và nguồn gốc.
  • Số liệu trong luận văn khác. Đây là số đã qua tay người khác, có thể đã sai.
  • Diễn đàn đầu tư, mạng xã hội.

Nếu buộc phải dùng một nguồn thứ cấp vì không tiếp cận được nguồn gốc, hãy nói rõ trong phần phương pháp, kiểm tra ngẫu nhiên một số giá trị với nguồn gốc và nêu đây là hạn chế.

Ghi nguồn số liệu trong luận văn

Ghi nguồn đầy đủ là phần không thể thiếu, ở ba chỗ:

  1. Dưới mỗi bảng, hình: ghi nguồn ngắn, ví dụ “Nguồn: tác giả tính toán từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của các công ty trong mẫu”.
  2. Trong chương phương pháp: mô tả đầy đủ nguồn, kỳ dữ liệu, loại báo cáo, cách xử lý số liệu thiếu.
  3. Trong danh mục tài liệu tham khảo: ghi cơ sở dữ liệu, tổ chức công bố và ngày truy cập theo chuẩn trích dẫn của trường bạn.
  4. Lưu một bảng nhật ký dữ liệu riêng gồm tên tệp gốc, ngày tải, người hoặc nơi cung cấp, để trả lời hội đồng khi cần.

Câu “số liệu do tác giả tổng hợp” mà không nói tổng hợp từ đâu là cách ghi nguồn hội đồng ít chấp nhận nhất.

Câu hỏi thường gặp

Báo cáo tài chính chưa kiểm toán có dùng được cho luận văn không?

Có thể dùng cho kỳ giữa niên độ hoặc khi không có bản kiểm toán, nhưng phải ghi rõ và hiểu rằng số liệu có thể được điều chỉnh sau kiểm toán.

Có được dùng dữ liệu từ các nền tảng dữ liệu tài chính trả phí không?

Được, nếu bạn có quyền truy cập hợp pháp, thường qua thư viện trường. Ghi rõ tên nền tảng, ngày trích xuất và kiểm tra ngẫu nhiên với báo cáo gốc.

Số liệu Ngân hàng Nhà nước và báo cáo ngân hàng lệch nhau thì dùng số nào?

Hai nguồn đo ở phạm vi khác nhau. Dùng số liệu ngân hàng cho phân tích từng ngân hàng, số liệu Ngân hàng Nhà nước cho bối cảnh toàn hệ thống.

Có cần đưa toàn bộ dữ liệu thô vào phụ lục không?

Tuỳ quy định của trường. Thường chỉ cần danh sách đơn vị trong mẫu và thống kê mô tả. Dữ liệu thô lưu riêng để cung cấp khi hội đồng yêu cầu.

Lấy số liệu từ luận văn khoá trước có được không?

Không nên. Hãy dùng luận văn đó để biết nguồn gốc họ đã dùng, rồi tự lấy lại từ nguồn gốc.

Số liệu World Bank thay đổi sau khi đã viết xong thì sao?

Giữ số liệu bạn đã tải, ghi rõ ngày truy cập. Đó là cách làm chuẩn và người đọc hiểu được vì sao số có thể khác bản cập nhật.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

🧭
Bạn đang ở chặng nào của đường học vị?
Nhập chỗ bạn đang đứng và đích bạn nhắm — công cụ trả về số năm, chi phí và việc phải làm từng chặng.
Xem lộ trình của tôi →
Miễn phí, không cần tài khoản. Xem tất cả công cụ

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
[email protected]