Hãy chọn mảng mà bạn đang giữ một vai trò thật trong trường: tổ trưởng chọn quản lý sinh hoạt chuyên môn, phó hiệu trưởng chọn quản lý dạy học hoặc kiểm tra đánh giá, giáo viên chủ nhiệm chọn phối hợp với gia đình. Có vai trò thật thì mới có dữ liệu thật và biện pháp làm thử được.
Phần lớn học viên cao học ngành quản lý giáo dục là giáo viên, tổ trưởng hoặc cán bộ quản lý đang đi làm. Lợi thế lớn nhất của họ không phải thời gian đọc sách mà là quyền tiếp cận một ngôi trường cụ thể. Chọn đề tài sai mảng thì lợi thế đó mất: bạn phải đi xin số liệu ở nơi mình không quen, khảo sát chỉ hỏi được vài người, và đến chương biện pháp thì chỉ viết được những điều ai cũng nói.
Năm mảng đề tài quản lý giáo dục hay làm ở trường phổ thông
Mỗi mảng dưới đây đều có nhiều luận văn đã bảo vệ. Điều cần cân nhắc là bạn đứng ở đâu trong mảng đó và lấy được loại dữ liệu nào.
| Mảng | Đối tượng quản lý điển hình | Hợp với người đang là | Dữ liệu lấy được |
|---|---|---|---|
| Quản lý hoạt động dạy học | Kế hoạch dạy học, dự giờ, sinh hoạt tổ chuyên môn theo nghiên cứu bài học | Phó hiệu trưởng chuyên môn, tổ trưởng | Biên bản sinh hoạt tổ, kế hoạch tổ, phiếu dự giờ, khảo sát giáo viên |
| Quản lý bồi dưỡng giáo viên | Bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng theo chương trình mới, tự bồi dưỡng | Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng | Kế hoạch bồi dưỡng, hồ sơ đánh giá, phỏng vấn giáo viên |
| Quản lý kiểm tra, đánh giá học sinh | Ra đề, ma trận đề, đánh giá thường xuyên, phản hồi kết quả | Phó hiệu trưởng, tổ trưởng, giáo viên cốt cán | Đề kiểm tra, quy trình duyệt đề, khảo sát giáo viên và học sinh |
| Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học | Phòng bộ môn, thiết bị, thư viện, khai thác thiết bị số | Phó hiệu trưởng phụ trách, cán bộ thiết bị | Sổ theo dõi thiết bị, tần suất sử dụng, phỏng vấn |
| Quản lý phối hợp nhà trường với gia đình | Họp phụ huynh, kênh liên lạc, ban đại diện cha mẹ học sinh | Giáo viên chủ nhiệm, phó hiệu trưởng | Khảo sát phụ huynh, biên bản họp, nhật ký liên lạc |
Bảng không xếp hạng mảng nào dễ hay khó. Mảng cơ sở vật chất nghe có vẻ khô nhưng lại có dữ liệu định lượng rõ nhất; mảng phối hợp gia đình gần gũi nhưng khảo sát phụ huynh tốn công hơn bạn nghĩ.
Vì sao vai trò thật quyết định đề tài làm được hay không?
Quyền tiếp cận dữ liệu
Một tổ trưởng toán muốn viết về quản lý dạy học của cả trường sẽ phải xin biên bản của các tổ khác, trong khi biên bản tổ mình thì có sẵn hai năm. Đề tài về quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn ở chính tổ mình, mở rộng sang hai tổ cùng khối, hợp lý hơn nhiều so với một đề tài toàn trường mà bạn chỉ đứng ngoài nhìn.
Quyền làm thử biện pháp
Luận văn quản lý giáo dục được chấm nặng ở chương biện pháp. Biện pháp có giá trị khi người viết có thể triển khai ít nhất một phần trong một học kỳ. Giáo viên bình thường đề xuất biện pháp đổi cách phân công chuyên môn của ban giám hiệu thì không ai cho làm thử; đề xuất biện pháp đổi cách liên lạc với phụ huynh lớp chủ nhiệm thì làm được ngay tuần sau.
Quyền được nghe nói thật
Người ngoài phỏng vấn giáo viên thường nhận câu trả lời đúng chuẩn mực. Người trong tổ nghe được khó khăn thật, miễn là bạn giữ ẩn danh và tách vai người nghiên cứu với vai người quản lý. Điều này cần ghi rõ trong phần phương pháp.
Đặt tên đề tài sao cho đủ đối tượng, khách thể và phạm vi?
Tên đề tài là lời hứa với hội đồng. Hứa rộng thì phải trả nợ bằng dữ liệu rộng.
Khung tên quen thuộc
Tên đề tài quản lý giáo dục thường có ba phần: hoạt động được quản lý, chủ thể hoặc cấp học, địa bàn. Ví dụ dạng “Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo nghiên cứu bài học ở các trường trung học cơ sở huyện X”. Khách thể là hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn; đối tượng là công tác quản lý hoạt động đó. Nhiều bài bị hội đồng nhắc vì lẫn hai khái niệm này ngay ở trang mở đầu.
Phạm vi vừa tay
Phạm vi một trường thường hẹp với luận văn thạc sĩ, trừ khi trường lớn và bạn có lý do; ba đến năm trường cùng cấp trên một địa bàn là phạm vi nhiều người chọn. Với khoá luận cử nhân thì một trường là đủ. Số trường, số người khảo sát tối thiểu do trường và người hướng dẫn quyết định, hãy hỏi trước khi in phiếu.
Tình huống: một giáo viên chủ nhiệm chọn đề tài thế nào?
Bối cảnh. Một cô giáo chủ nhiệm lớp 8 ở một trường trung học cơ sở vùng ven thành phố, đang học cao học quản lý giáo dục, ban đầu muốn viết về quản lý ứng dụng công nghệ số trong dạy học toàn huyện.
Vấn đề. Cô không có vai trò gì ở phòng giáo dục huyện, không xin được danh sách giáo viên các trường, và nếu có khảo sát được thì cũng không có quyền làm thử biện pháp nào ngoài lớp mình.
Điều chỉnh. Người hướng dẫn gợi ý chuyển sang quản lý phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm và cha mẹ học sinh ở ba trường cùng cụm. Cô có nhật ký liên lạc của lớp mình, quen giáo viên chủ nhiệm ở hai trường lân cận, và hiệu trưởng đồng ý cho thử một quy trình họp phụ huynh mới ở khối 8.
Kết quả. Đề tài hẹp hơn nhưng chương thực trạng có số liệu từ ba phía (giáo viên, phụ huynh, cán bộ quản lý) và chương biện pháp có một biện pháp đã chạy thử nửa học kỳ, có minh chứng.
Đọc gì trước khi chốt mảng?
Trước khi nộp tên đề tài, dành một tuần để làm các việc sau. Chúng rẻ hơn rất nhiều so với việc đổi đề tài ở tháng thứ tư.
- Đọc mười luận văn đã bảo vệ cùng mảng ở thư viện trường mình, ghi lại biện pháp họ đề xuất để biết điều gì đã thành lối mòn.
- Tra các văn bản chỉ đạo hiện hành của Bộ GD&ĐT và sở giáo dục về mảng đó, bản chính thức trên cổng thông tin của cơ quan ban hành, không dùng bản chép lại trên diễn đàn.
- Hỏi hiệu trưởng nơi định khảo sát: trường có cho phép phát phiếu, phỏng vấn, xem hồ sơ không, và vào thời điểm nào trong năm học.
- Liệt kê ba biện pháp bạn có thể làm thử trong phạm vi quyền hạn của mình; nếu không nghĩ ra được biện pháp nào làm thử được, mảng đó chưa hợp với bạn.
- Mang danh sách đó đến buổi gặp đầu tiên với người hướng dẫn thay vì chỉ mang một cái tên đề tài.
Lỗi chọn mảng hay gặp và cách chỉnh
Những lỗi dưới đây lặp lại ở nhiều khoá; nhận ra sớm thì chỉnh bằng một câu, để muộn thì phải viết lại cả chương thực trạng.
| Lỗi | Biểu hiện | Cách chỉnh |
|---|---|---|
| Đề tài theo phong trào | Chọn mảng đang được nói nhiều trên báo nhưng trường mình chưa triển khai | Chọn mảng trường mình đã có hoạt động ít nhất một năm học để có thực trạng |
| Phạm vi vượt quyền | Giáo viên viết về quản lý cấp phòng, cấp sở | Thu về cấp trường hoặc cụm trường nơi bạn có quan hệ công tác |
| Mảng trùng lối mòn | Biện pháp giống hệt chục luận văn trước | Giữ mảng nhưng đổi hoạt động cụ thể hoặc đổi đối tượng, ví dụ từ toàn trường sang tổ chuyên môn mới thành lập |
| Nhầm quản lý với dạy học | Đề tài thực chất là phương pháp dạy một môn | Nếu muốn viết về cách dạy, chuyển sang chuyên ngành lý luận và phương pháp dạy học bộ môn |
Mảng nào cũng làm được luận văn tốt. Điều hội đồng nhìn là bạn có đứng đúng chỗ để nói về mảng đó hay không.
Câu hỏi thường gặp
Giáo viên bộ môn chưa giữ chức vụ quản lý có làm luận văn quản lý giáo dục được không?
Được. Hãy chọn hoạt động mà giáo viên tham gia trực tiếp như sinh hoạt tổ chuyên môn, kiểm tra đánh giá, phối hợp với phụ huynh, và đặt chủ thể quản lý là tổ trưởng hoặc ban giám hiệu, còn bạn là người nghiên cứu có quyền tiếp cận.
Một trường có đủ làm phạm vi cho luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục không?
Tuỳ quy định của trường bạn và quy mô ngôi trường đó. Nhiều cơ sở đào tạo khuyến khích ba đến năm trường để thực trạng có so sánh; hãy hỏi người hướng dẫn trước khi chốt.
Có nên chọn đề tài về chuyển đổi số trong quản lý trường học không?
Nên khi trường bạn đã thật sự dùng một hệ thống quản lý số ít nhất một năm và bạn có quyền xem cách nó được dùng. Nếu trường mới bắt đầu, phần thực trạng sẽ rất mỏng.
Khách thể và đối tượng nghiên cứu khác nhau thế nào trong đề tài quản lý?
Khách thể là hoạt động hay quá trình chứa vấn đề, ví dụ hoạt động bồi dưỡng giáo viên. Đối tượng là mặt quản lý của hoạt động đó, ví dụ công tác quản lý bồi dưỡng giáo viên ở các trường đã chọn.
Đổi đề tài giữa chừng có bị ảnh hưởng gì không?
Thủ tục đổi tên hoặc đổi đề tài do trường quy định, thường cần ý kiến người hướng dẫn và phê duyệt của khoa. Đổi càng sớm càng ít tốn công, vì vậy hãy kiểm tra khả năng lấy dữ liệu ngay từ đầu.
Mảng nào ít bị trùng với luận văn đã bảo vệ?
Không có mảng nào miễn trùng. Cách tránh là thu hẹp vào một hoạt động cụ thể, một loại trường hay một nhóm giáo viên đặc thù, rồi đọc kỹ luận văn đã có để biện pháp của bạn trả lời đúng điều họ chưa làm.