Đọc luận văn luật mẫu đúng cách là học cách người viết bình luận một quy định, dùng bản án làm bằng chứng và dẫn từ bất cập tới kiến nghị. Phần khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa thì không nên lấy, vì đó là chỗ trùng lặp nhiều nhất giữa các luận văn luật và ít cho bạn bài học nhất.
Gần như sinh viên, học viên luật nào cũng đọc luận văn của người đi trước trước khi viết. Đọc là đúng; vấn đề là đọc để học gì. Người đọc để tìm khung sẵn và đoạn văn sẵn sẽ viết ra một bản sao mờ. Người đọc để học cách lập luận sẽ viết ra luận văn của chính mình.
Vì sao phần khái niệm, đặc điểm trùng nhiều nhất?
Với cùng một chế định, các luận văn đều dựa vào một số ít giáo trình và sách chuyên khảo quen thuộc. Phần khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa, lịch sử vì thế giống nhau từ nguồn, rồi còn được chép qua lại giữa các luận văn. Hệ quả là phần này có tỷ lệ trùng cao nhất khi kiểm tra và cũng là phần người chấm đọc lướt nhất, vì không có gì mới.
Khi đọc luận văn mẫu, bạn có thể đi qua phần này rất nhanh, chỉ để ghi lại những nguồn gốc mà người viết dẫn. Sau đó tự tìm đọc các nguồn gốc đó và viết theo cách hiểu của bạn, chỉ giữ những khái niệm phục vụ phân tích.
Đọc gì, ghi gì ở từng phần của luận văn mẫu
Bảng hướng dẫn tập trung sự chú ý khi đọc. Cột cuối là thứ bạn ghi vào sổ ghi chép, bằng lời của mình.
| Phần | Chú ý điều gì | Ghi lại |
|---|---|---|
| Mở đầu | Câu hỏi pháp lý được đặt thế nào, tình hình nghiên cứu viết ra sao | Cách đặt câu hỏi, danh sách công trình để tự tìm đọc |
| Chương lý luận | Tiêu chí nào được dùng làm thước đo ở chương sau | Tiêu chí và nguồn gốc của tiêu chí |
| Chương quy định | Cách tác giả chỉ ra quy định chưa rõ, mâu thuẫn | Mẫu lập luận: quy định nói gì, chỗ nào chưa ổn, vì sao |
| Chương thực tiễn | Cách chọn và dùng bản án làm bằng chứng | Tiêu chí chọn bản án, cách tóm tắt, cách nối với chương quy định |
| Kiến nghị | Kiến nghị có đi từ bất cập không, có cụ thể không | Cấu trúc một kiến nghị tốt hoặc chỗ chưa tốt |
Học cách bình luận một quy định
Nhìn vào cấu trúc của đoạn bình luận
Một đoạn bình luận tốt thường có trật tự: nêu ngắn nội dung quy định, đặt nó cạnh tiêu chí hoặc quy định liên quan, chỉ ra điểm hợp lý, chỉ ra điểm chưa ổn kèm lý do, nêu hệ quả khi áp dụng. Khi đọc, hãy gạch chân từng phần đó. Sau năm sáu đoạn, bạn sẽ thấy khuôn lập luận.
Tự luyện trên quy định của đề tài mình
Lấy một quy định trong đề tài của bạn, viết một đoạn bình luận theo đúng trật tự trên, rồi so với cách luận văn mẫu bình luận một quy định khác. Đây là cách học kỹ năng mà không chép nội dung.
Học cách dùng bản án làm bằng chứng
Bản án được đặt ở đâu trong lập luận
Trong luận văn tốt, bản án không đứng riêng thành một danh sách. Nó xuất hiện ngay sau nhận định cần chứng minh: “quy định này được hiểu theo hai hướng, thể hiện qua bản án… và bản án…”. Hãy để ý cách người viết chuyển từ nhận định sang bản án và quay lại nhận định.
Bao nhiêu chi tiết là đủ
Quan sát độ dài phần tóm tắt bản án trong luận văn mẫu. Thường chỉ vài câu về tình tiết, một câu về vấn đề pháp lý, vài câu về lập luận của tòa, rồi tới phần bình luận dài hơn. Nếu luận văn mẫu kể bản án dài nhiều trang, đó là điều nên tránh.
Học cách dẫn từ bất cập tới kiến nghị
Lần theo một sợi chỉ
Chọn một kiến nghị ở cuối luận văn mẫu, lần ngược lại: bất cập nào ở chương thực tiễn dẫn tới nó, quy định nào ở chương hai là gốc của bất cập, tiêu chí nào ở chương một được dùng để đánh giá. Nếu lần được cả sợi chỉ, đó là luận văn chặt. Nếu đứt ở đâu đó, bạn vừa học được một lỗi cần tránh.
Đánh giá phê phán
Đừng coi luận văn mẫu là chuẩn. Luận văn đã bảo vệ vẫn có thể có kiến nghị chung chung hay dẫn văn bản nay đã hết hiệu lực. Ghi lại cả điểm mạnh và điểm yếu.
Tìm luận văn luật mẫu ở đâu và chọn bản nào?
Nguồn tìm
Thư viện trường luật bạn đang học, kho luận văn số của các cơ sở đào tạo luật, Thư viện Quốc gia Việt Nam và các kho luận văn mở. Ưu tiên bản có đủ thông tin tác giả, người hướng dẫn, cơ sở đào tạo, năm bảo vệ để trích dẫn được và đánh giá được độ tin cậy.
Chọn bản nào để đọc kỹ
Ưu tiên luận văn bảo vệ gần đây, sau lần thay đổi lớn của văn bản liên quan tới đề tài, vì phần quy định và kiến nghị còn giá trị. Luận văn cũ hơn vẫn đáng đọc để học cách lập luận, nhưng đừng dùng phần quy định của họ. Đọc một luận văn thạc sĩ và một khoá luận cử nhân cùng đề tài giúp bạn thấy khác biệt về độ sâu.
Đọc bao nhiêu là đủ
Thường ba đến năm luận văn cùng vấn đề là đủ để thấy khung chung, các nguồn hay được dẫn và những khoảng trống. Thời gian còn lại nên dành cho bài tạp chí chuyên ngành, sách chuyên khảo và bản án, vì đó mới là nguồn gốc.
Tình huống: hai cách dùng cùng một luận văn mẫu
Một sinh viên viết về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra tìm được một luận văn thạc sĩ cùng đề tài. Cách thứ nhất là dựa vào khung ba chương của luận văn đó, viết lại phần lý luận bằng câu khác, dùng lại các bản án họ đã chọn. Kết quả là một khoá luận có tỷ lệ trùng chấp nhận được nhưng người chấm thấy ngay không có gì mới, bản án cũng đã cũ.
Cách thứ hai là đọc luận văn đó để học cách họ phân loại tình huống gây thiệt hại và cách họ bình luận lỗi của chủ sở hữu, rồi tự tìm bản án mới hơn trên cổng công bố bản án, tự xây tiêu chí theo quy định hiện hành của Bộ luật Dân sự. Khoá luận dẫn luận văn mẫu như một tài liệu tham khảo và nêu rõ điểm khác của mình.
Những việc không nên làm khi đọc luận văn mẫu
Một số thói quen khiến bạn phụ thuộc vào luận văn mẫu mà không nhận ra:
- Mở luận văn mẫu bên cạnh khi đang viết và viết theo từng đoạn của họ.
- Sao chép đoạn văn vào tệp ghi chép mà không đánh dấu là trích nguyên văn.
- Dẫn lại nguồn gốc mà người viết mẫu dẫn khi bạn chưa tự đọc nguồn đó.
- Dùng lại danh mục văn bản của họ mà không kiểm hiệu lực.
Đọc luận văn mẫu xong, gấp lại và viết dàn ý của bạn từ đầu. Khi viết, chỉ mở lại để kiểm một chi tiết cụ thể, không để bám theo.
Câu hỏi thường gặp
Có được dùng khung chương của luận văn luật mẫu không?
Khung ba chương là phổ biến nên giống nhau là bình thường. Nhưng các mục bên trong phải xuất phát từ vấn đề của bạn. Nếu dùng cách phân loại riêng của một tác giả, ghi nguồn.
Trích dẫn luận văn mẫu thế nào?
Như mọi tài liệu khác, theo kiểu trích dẫn trường bạn quy định, ghi tác giả, tên luận văn, cơ sở đào tạo, năm. Khi lấy một ý hoặc một cách phân loại, ghi nguồn ngay tại chỗ.
Nên đọc luận văn mẫu ở giai đoạn nào?
Sau khi đã chọn đề tài và đọc quy định gốc, để bạn có quan điểm riêng trước khi tiếp xúc cách nhìn của người khác. Đọc quá sớm dễ bị khung của họ dẫn dắt.
Luận văn mẫu dùng bản án cũ thì có dùng lại được không?
Có thể dùng nếu phù hợp, nhưng nên tìm thêm bản án mới hơn, đặc biệt khi quy định đã thay đổi. Bản án của bạn tự tìm cũng là điểm khác giúp luận văn có đóng góp.
Đọc luận văn mẫu có giúp giảm trùng lặp không?
Đọc đúng cách giúp bạn biết phần nào đã được viết nhiều để không lặp lại, và biết khoảng trống còn lại. Trùng lặp chỉ giảm thật khi bạn tự viết từ nguồn gốc và tự phân tích.
