Báo cáo thực tập luật tại văn phòng luật sư, toà án

Báo cáo thực tập luật nên có hai phần rõ ràng: phần kể lại đúng những việc bạn đã làm ở văn phòng luật sư hay tòa án, và phần phân tích một vấn đề pháp lý rút ra từ hồ sơ được tham gia. Mọi thông tin về khách hàng, đương sự và hồ sơ vụ án phải được ẩn danh và chỉ dùng trong phạm vi được phép.

Nhiều sinh viên viết báo cáo thực tập như một bản giới thiệu cơ quan dài vài trang, tiếp theo là danh sách công việc chung chung, cuối cùng là vài dòng cảm nhận. Giảng viên chấm muốn thấy bạn đã học được gì về nghề và có biết biến một tình huống thật thành câu hỏi pháp lý hay không.

Cấu trúc báo cáo thực tập gợi ý

Mẫu cụ thể theo quy định của khoa; bảng dưới gợi ý phân bổ nội dung theo từng phần.

Thực tập ở đâu thì làm được việc gì?

Văn phòng, công ty luật

Sinh viên thực tập thường được giao nghiên cứu văn bản, tóm tắt hồ sơ, soạn thảo nháp các văn bản như thư tư vấn, đơn từ, hợp đồng, ghi biên bản làm việc, đi cùng luật sư tới cơ quan nhà nước. Ghi lại cụ thể: soạn loại văn bản gì, nghiên cứu vấn đề gì, luật sư sửa những điểm nào. Những chỉnh sửa của luật sư là bài học nghề quý.

Tòa án

Sinh viên thực tập ở tòa thường hỗ trợ thư ký, sắp xếp hồ sơ, dự phiên tòa, phiên hòa giải theo sự cho phép, tập soạn biên bản. Bạn có cơ hội thấy trình tự tố tụng diễn ra thực tế, cách thẩm phán điều hành phiên tòa, cách đương sự trình bày.

Cơ quan khác

Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án, phòng tư pháp, tổ chức hành nghề công chứng, bộ phận pháp chế doanh nghiệp đều có công việc riêng. Nguyên tắc chung là ghi đúng việc mình làm, không phóng đại.

Giữ bí mật thông tin khách hàng và hồ sơ vụ án

Vì sao đây là nguyên tắc nghề nghiệp

Luật Luật sư và Bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam đặt nghĩa vụ giữ bí mật thông tin của khách hàng. Hồ sơ vụ án ở tòa án cũng có những thông tin không được tiết lộ. Khi thực tập, bạn ở trong vòng tiếp cận thông tin đó nên cũng phải tuân thủ, và báo cáo thực tập không phải ngoại lệ.

Cách làm cụ thể

Hỏi người hướng dẫn tại nơi thực tập vụ việc nào được dùng cho báo cáo và ở mức chi tiết nào. Thay tên người, tên doanh nghiệp bằng ký hiệu; bỏ địa chỉ, số giấy tờ, số tài khoản, số hiệu hồ sơ nội bộ; thay đổi những chi tiết không ảnh hưởng tới vấn đề pháp lý nếu chúng có thể giúp nhận diện vụ việc. Không chụp ảnh, sao chép hồ sơ gốc để đính kèm.

Ưu tiên vụ việc đã công khai

Nếu vụ việc bạn tham gia đã có bản án được công bố, có thể dùng bản án công bố làm nguồn trích dẫn thay vì hồ sơ nội bộ. Dù vậy, những gì bạn biết thêm từ hồ sơ nội bộ vẫn không được đưa vào.

Rút vấn đề pháp lý từ công việc thực tập

Từ việc cụ thể tới câu hỏi

Hãy nhớ lại những lúc bạn hoặc luật sư phải tra cứu lâu, những lúc hai bên tranh luận về cách hiểu một quy định, hay những lúc thẩm phán phải giải thích cho đương sự. Đó là chỗ có vấn đề pháp lý. Viết nó thành một câu hỏi.

Phân tích ngắn mà chặt

Tóm tắt tình huống đã ẩn danh, nêu câu hỏi pháp lý, trình bày quy định liên quan, các cách hiểu có thể có, cách mà vụ việc đã được giải quyết hoặc hướng tư vấn, và nhận xét của bạn. Phần này không cần dài như khoá luận, nhưng phải có lập luận.

Ví dụ

Một sinh viên thực tập ở văn phòng luật sư được giao tóm tắt hồ sơ tranh chấp hợp đồng thuê nhà, trong đó bên thuê cho rằng việc bên cho thuê đơn phương chấm dứt hợp đồng là trái luật. Vấn đề pháp lý rút ra là điều kiện để bên cho thuê được đơn phương chấm dứt và nghĩa vụ báo trước. Sinh viên phân tích quy định trong Bộ luật Dân sự và Luật Nhà ở liên quan, so sánh với hướng tư vấn của luật sư, và nêu một điểm còn có cách hiểu khác nhau.

Nhật ký thực tập: ghi thế nào cho có ích

Nhật ký là nguồn chính để bạn viết báo cáo, nên ghi ngay trong ngày: hôm đó làm việc gì, mất bao lâu, gặp vấn đề gì, ai hướng dẫn và họ góp ý gì. Không ghi tên khách hàng, số điện thoại, nội dung bí mật; dùng ký hiệu vụ việc của riêng bạn.

Cuối mỗi tuần, đọc lại và đánh dấu một hai vấn đề pháp lý đáng chú ý. Tới cuối kỳ, bạn sẽ có sẵn danh sách để chọn vấn đề cho phần phân tích, không phải cố nhớ lại.

Phần nhận xét và kiến nghị viết thế nào?

Phần nhận xét nên chia hai mảng. Mảng thứ nhất là nhận xét về việc áp dụng pháp luật mà bạn quan sát được: một thủ tục thường kéo dài vì lý do gì, đương sự hay hiểu sai quy định nào, mẫu văn bản nào gây lúng túng. Mảng thứ hai là nhận xét về bản thân: kỹ năng nào bạn còn thiếu khi bước vào công việc thật, như đọc hồ sơ nhanh, soạn văn bản đúng thể thức, giao tiếp với khách hàng.

Kiến nghị có thể hướng tới nơi thực tập (cách hướng dẫn sinh viên, cách phân công việc), hướng tới khoa (môn học nào nên tăng thực hành) hoặc hướng tới việc áp dụng pháp luật nói chung nếu bạn có căn cứ. Giữ giọng xây dựng, dựa trên quan sát cụ thể, không nhận xét về cá nhân luật sư, thẩm phán hay cán bộ.

Lỗi hay gặp trong báo cáo thực tập luật

Giảng viên chấm thường trừ điểm ở những chỗ sau:

• Phần giới thiệu nơi thực tập dài hơn phần công việc của bạn.
• Liệt kê công việc chung chung kiểu “hỗ trợ luật sư”, “nghiên cứu hồ sơ”.
• Đưa tên khách hàng, đương sự hoặc chi tiết đủ để nhận diện vụ việc.
• Phần vấn đề pháp lý chép giáo trình, không gắn với tình huống thực tập.
• Nhận xét về nơi thực tập mang tính phán xét cá nhân thay vì nhận xét về cách áp dụng pháp luật.

Việc không cần làm: cố tìm vụ việc “lớn” để viết. Một tranh chấp nhỏ được phân tích kỹ, đúng quy định, đã ẩn danh, có giá trị hơn một vụ án nổi tiếng chỉ được kể lại.

Câu hỏi thường gặp