Đọc luận văn kế toán mẫu là để học cách người khác mô tả quy trình, dựng bảng phân tích và nối thực trạng với giải pháp. Số liệu, nhận xét và giải pháp của họ gắn với doanh nghiệp khác nên không dùng lại được; ý tưởng nào kế thừa thì ghi nguồn.
Hầu như ai làm khoá luận cũng mở vài bài khoá trước ra xem, và điều đó hoàn toàn chính đáng. Vấn đề là đọc theo kiểu nào. Đọc để tìm khung rồi điền số liệu của mình vào thường cho ra một bài giống bài mẫu đến từng câu, còn đọc để hiểu vì sao họ làm như vậy giúp bạn viết nhanh mà vẫn là bài của mình.
Đọc gì trong luận văn mẫu, và bỏ qua gì
Mỗi phần của luận văn mẫu có giá trị tham khảo khác nhau.
| Phần | Học được gì | Không dùng lại được |
|---|---|---|
| Đề cương, mục lục | Cách chia chương, độ cân đối giữa các phần | Tên đề tài, phạm vi |
| Cơ sở lý luận | Những khái niệm cần có, thứ tự trình bày | Câu chữ, đoạn văn, nhất là khi chế độ kế toán đã thay đổi |
| Giới thiệu đơn vị | Mức độ chi tiết vừa đủ | Mọi thông tin về đơn vị đó |
| Thực trạng phần hành | Cách vẽ lưu đồ, cách chọn ví dụ định khoản, cách trích sổ | Số liệu, chứng từ, quy trình cụ thể |
| Đánh giá và giải pháp | Cách nối hạn chế với giải pháp, cách lập luận | Nội dung nhận xét, nội dung giải pháp |
| Tài liệu tham khảo | Gợi ý nguồn để tự tìm đọc | Dẫn lại nguồn mà mình chưa đọc |
Nhìn vào cột cuối: gần như mọi thứ gắn với doanh nghiệp cụ thể đều không mang sang được. Thứ mang sang được là cách làm.
Học cách mô tả quy trình
Đọc lưu đồ trước, đọc chữ sau
Mở phần thực trạng, xem lưu đồ luân chuyển chứng từ và tự hỏi: lưu đồ này có đủ bộ phận chưa, có thể hiện điểm kiểm soát không, mũi tên có rõ chứng từ lưu ở đâu không. Sau đó đọc phần diễn giải để xem họ dẫn người đọc đi qua lưu đồ thế nào.
Ghi lại câu hỏi, không ghi lại câu văn
Thay vì chép đoạn mô tả, ghi ra những câu hỏi mà đoạn đó trả lời: ai lập chứng từ, ai duyệt, chứng từ mấy liên, liên nào lưu ở đâu, khi nào ghi sổ. Mang danh sách câu hỏi này đến đơn vị thực tập và tìm câu trả lời của đơn vị bạn.
So sánh hai, ba bài cùng phần hành
Đọc hai, ba luận văn mẫu cùng phần hành ở các loại doanh nghiệp khác nhau. Bạn sẽ thấy quy trình bán hàng của nhà phân phối khác quy trình của công ty sản xuất theo đơn hàng, và hiểu vì sao không thể bê nguyên quy trình bài mẫu.
Học cách lập bảng phân tích và nối thực trạng với giải pháp
Một luận văn mẫu tốt thường có vài bảng phân tích đáng học: bảng so sánh doanh thu theo nhóm hàng qua các kỳ, bảng tuổi nợ phải thu, bảng vòng quay hàng tồn kho, bảng so sánh định mức với thực tế. Hãy xem bảng đó trả lời câu hỏi gì, lấy số từ sổ nào, và nhận xét bên dưới có rút ra được điều gì từ bảng hay chỉ đọc lại con số.
Phần đáng học nhất thường là cách nối từ hạn chế sang giải pháp. Kẻ một bảng hai cột cho luận văn mẫu: cột trái là các hạn chế họ nêu, cột phải là giải pháp tương ứng. Nếu bảng khớp từng dòng, đó là bài mẫu tốt về lập luận. Nếu có giải pháp không xuất phát từ hạn chế nào, bạn vừa học được một lỗi cần tránh.
Cũng nên đọc nhận xét của hội đồng nếu kho có lưu, hoặc hỏi giảng viên bài mẫu đó được đánh giá thế nào. Một luận văn có trong kho không có nghĩa là luận văn tốt.
Vì sao số liệu và nhận xét của doanh nghiệp khác không dùng lại được?
Số liệu không phải của bạn. Số liệu trong luận văn mẫu thuộc về doanh nghiệp mà tác giả thực tập. Đưa chúng vào bài của mình, dù đổi tên công ty, là trình bày dữ liệu không do mình thu thập như thể của mình.
Nhận xét gắn với quy trình cụ thể. Hạn chế “phiếu xuất kho lập sau khi giao hàng” chỉ đúng nếu đơn vị đó làm như vậy. Chép sang đơn vị bạn mà không kiểm tra thì phần đánh giá sai sự thật.
Chế độ và thời điểm khác nhau. Luận văn mẫu viết vài năm trước có thể dựa trên chế độ kế toán đã thay đổi. Chép lý luận từ đó là cách nhanh nhất để mang lỗi cũ vào bài mới.
Công cụ kiểm tra trùng lặp sẽ thấy. Kho luận văn của nhiều trường được đưa vào hệ thống kiểm tra trùng lặp. Nhưng lý do chính để không chép vẫn là liêm chính, không phải sợ bị phát hiện.
Ghi nguồn khi kế thừa ý từ luận văn mẫu
Kế thừa ý là hợp lệ khi ghi nguồn. Nếu bạn dùng cách phân loại hạn chế của một luận văn, cách thiết kế bảng phân tích tuổi nợ, hay một nhận định về đặc thù ngành, hãy trích dẫn luận văn đó như mọi tài liệu khác: tác giả, năm, tên luận văn, bậc đào tạo, cơ sở đào tạo.
Diễn đạt lại bằng lời của bạn chưa đủ để bỏ trích dẫn. Nếu ý tưởng đến từ người khác, dù bạn viết bằng câu của mình, vẫn phải ghi nguồn. Ngược lại, những kiến thức chung của ngành như nguyên tắc ghi sổ kép thì không cần dẫn luận văn mẫu.
Một mẹo nhỏ: trong lúc đọc, ghi ngay nguồn bên cạnh mỗi ý bạn định dùng. Phần lớn lỗi thiếu trích dẫn xảy ra vì đến lúc viết không nhớ ý đó lấy từ đâu.
Lỗi hay gặp khi tham khảo luận văn mẫu
Những tình huống dưới đây xuất hiện đều đặn trong các buổi chấm, và đa số bắt đầu từ thói quen đọc chứ không phải từ ý định gian lận:
- Giữ nguyên cả đoạn giới thiệu về đặc điểm ngành, chỉ đổi tên công ty. Đặc điểm ngành nghe chung nhưng vẫn là câu chữ của người khác, phải viết lại và dẫn nguồn số liệu ngành.
- Bê nguyên lưu đồ của bài mẫu, trong đó có một bộ phận mà đơn vị của bạn không hề có. Khi bảo vệ, câu hỏi “bộ phận này ở công ty bạn do ai phụ trách” sẽ khó trả lời.
- Giữ các giải pháp của bài mẫu vì thấy hay, dù phần thực trạng của bạn không có hạn chế tương ứng. Hội đồng đọc sẽ thấy giải pháp mồ côi, không có gốc.
- Dẫn lại danh mục tài liệu tham khảo của bài mẫu mà chưa đọc tài liệu nào. Nếu bị hỏi một tài liệu trong danh mục nói gì, bạn không trả lời được.
Cách phòng chung cho cả bốn lỗi là đóng bài mẫu khi viết và viết từ ghi chép của chính bạn ở đơn vị thực tập. Ghi chép đó buộc câu văn phải xuất phát từ điều bạn thấy.
Một buổi đọc luận văn mẫu hiệu quả
Thay vì đọc từ đầu đến cuối, dành khoảng hai giờ theo trình tự:
- Đọc mục lục và phần đánh giá cuối chương thực trạng để biết bài nói gì.
- Xem lưu đồ và các ví dụ định khoản, ghi lại danh sách câu hỏi về quy trình.
- Kẻ bảng hạn chế và giải pháp để xem độ chặt của lập luận.
- Ghi lại các bảng phân tích đáng học, kèm câu hỏi mà mỗi bảng trả lời.
- Liệt kê tài liệu tham khảo đáng tìm đọc bản gốc.
- Đóng luận văn mẫu lại trước khi viết bài của mình.
Bước cuối là quan trọng nhất. Viết khi luận văn mẫu đang mở bên cạnh là cách chắc chắn nhất để câu chữ của người khác chảy vào bài bạn mà bạn không nhận ra.
Câu hỏi thường gặp
Đọc bao nhiêu luận văn mẫu là đủ?
Hai đến bốn bài cùng phần hành, ở các loại doanh nghiệp khác nhau, là đủ để thấy các cách làm. Đọc quá nhiều dễ khiến bạn chỉ còn so sánh mà không bắt tay vào viết.
Dùng lại khung mục lục của luận văn mẫu có bị coi là đạo văn không?
Khung chương phổ biến của ngành không phải là ý tưởng riêng của ai. Tuy vậy mục lục nên điều chỉnh theo đề tài và đơn vị của bạn, không nên giống đến từng tiểu mục.
Có được trích dẫn luận văn đại học trong khoá luận không?
Được, nhưng nên ưu tiên giáo trình, văn bản gốc và bài báo khoa học. Luận văn dùng tốt nhất cho phần tổng quan các nghiên cứu trước và cách tiếp cận.
Luận văn mẫu dùng chế độ kế toán cũ thì có còn đáng đọc?
Vẫn đáng đọc phần cách mô tả quy trình và lập luận. Phần lý luận và định khoản thì phải đối chiếu lại với chế độ hiện hành trước khi dùng ý.
Thấy luận văn mẫu có lỗi thì làm gì?
Ghi lại để tránh trong bài của mình. Không cần nhắc đến lỗi của bài mẫu trong luận văn, trừ khi đó là nhận định học thuật có căn cứ ở phần tổng quan.
Mua luận văn mẫu có số liệu sẵn để dùng có được không?
Không. Dùng số liệu và nội dung không do mình thực hiện là vi phạm liêm chính học thuật. Luận văn mẫu chỉ để đọc tham khảo cách làm.