Triết học Ấn Độ cổ đại - nội dung, đặc điểm và ý nghĩa lịch sử
Luận án · Tiến sĩ · năm 2019 · đề tài tham khảo
| Loại tài liệu | Luận án |
|---|---|
| Bậc học | Tiến sĩ |
| Ngành | Xã hội, ngôn ngữ, y dược |
| Tác giả | Trịnh Thanh Tùng |
| Người hướng dẫn | Lương Minh Cừ; Phạm Lê Quang |
| Cơ sở đào tạo | Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh |
| Năm | 2019 |
| Nguồn | Thư viện số Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh · trang gốc |
Tóm tắt
Là một trong những hình thái ý thức xã hội, triết học Ấn Độ hình thành, phát triển và nội dung, đặc điểm của nó tất yếu bị chi phối và phản ánh những điều kiện tự nhiên, điều kiện khí hậu đa dạng, khắc nghiệt cùng với sự quy định và ảnh hưởng sâu sắc bởi điều kiện lịch sử - xã hội Ấn Độ khá đặc biệt thời cổ đại. Đó là chế độ nô lệ mang tính chất gia trưởng hà khắc, lại bị kìm hãm bởi công xã nông thôn và chế độ phân biệt đẳng cấp xã hội - chế độ varna, hết sức khắt khe. Quá trình hình thành, nội dung và đặc điểm của triết học Ấn Độ còn dựa trên sự phát triển của nền văn minh Ấn Độ cổ, từ thời kỳ văn minh sông Ấn (thiên niên kỷ III tr. CN đến thiên kỷ II tr. CN) qua nền văn minh Veda - Sử thi (khoảng thế kỷ XV tr. CN - thế kỷ VI tr. CN), đến thời kỳ Phật giáo - Bàlamôn giáo (thế kỷ VI tr. CN - thế kỷ III sau CN), với thành tựu khoa học và văn hóa nổi bật trên các lĩnh vực như: thiên văn học, lịch pháp, toán học, y học, văn học, nghệ thuật, kiến trúc... Tất cả luôn tác động và ghi dấu ấn sâu đậm đến nội dung, đặc điểm của triết học Ấn Độ cổ đại. Trên cơ sở điều kiện và tiền đề đó, triết học Ấn Độ cổ đại đã hình thành, phát triển và trải qua hai thời kỳ: Thời kỳ Veda - Sử thi (từ thế kỷ XV trước CN đến thế kỷ VI trước CN) triết học Ấn Độ được thể hiện trong kinh Veda, Upanishad, trong Sử thi cổ Ấn Độ Ràmàyana và Mahàbhàrata, trong đó thế giới quan thần thoại tôn giáo mang tính chất đa thần tự nhiên chiếm địa vị thống trị. Và sau đó là sự biến chuyển từ thế giới quan đa thần sang nhất thần và cuối cùng hòa trộn với nó là thuyết nhất nguyên, với quan niệm về “Tinh thần vũ trụ tối cao” là bản thể của thế giới, đánh dấu bước chuyển từ tư duy thần thoại tôn giáo sang tư duy triết học. Thời kỳ Cổ điển hay thời kỳ Phật giáo - Bàlamôn giáo (từ thế kỷ VI trước CN đến thế kỷ III sau C.N) là thời kỳ hình thành các trường phái triết học lớn như: Sànkhya, Vais’esika, Nyàya, Yoga, Mimàmsà và Vedànta, gọi là các darsanas hay hệ thống triết học chính thống (as’tika), và các môn phái Jaina, Lokàyata và Phật giáo.., gọi là hệ thống triết học không chính thống (nas’tika), đi sâu lý giải về thế giới và nhân sinh hệ thống chặt chẽ hơn. Qua bức tranh khái quát về triết học Ấn Độ cổ đại, có thể thấy rõ một số đặc điểm chủ yếu: Nếu xem xét triết học Ấn Độ ở tổng thể và tính chất, ta thấy triết học Ấn Độ cổ đại vừa mang tính thống nhất vừa mang tính đa dạng. Trên cùng cơ sở xã hội và một mục đích chung là đi tìm lẽ sống cho nhân sinh, nhưng các trường phái triết học Ấn Độ lại phát triển theo các khuynh hướng và tính chất khác nhau. Có trường phái nhất nguyên như Vedànta nhưng cũng có những phái nhị nguyên hay đa nguyên như Jaina, Sànkhya, Vaise’sika; có những trường phái duy tâm triệt để như Vedànta, Yoga, nhưng cũng có trường phái duy vật triệt để như Lokàyata và những trường phái vừa giải thích thế giới bằng sự tiến hóa của vật chất do sự kết hợp hay phân rã của nguyên tử, vừa đề cao Thượng đế; có trường phái đề cao phương pháp rèn luyện đạo đức và trí tuệ, trực giác như phái Vedànta, có những trường phái đi sâu phương pháp tiếp cận chân lý bằng học thuyết nhận thức và lô gích học đặc sắc như Vais’esika, Nyàya. Trường phái Jaina cho rằng dục vọng và vật dục dẫn tới sự đau khổ, do vậy phải tu luyện theo luật ahimsa. Trong khi đó, Phật giáo vừa không thừa nhận thế giới quan thần quyền vừa chủ trương vạn pháp đều do nhân duyên tác động cho nên “vô thường”, “vô ngã”. Và, căn cứ của nhân duyên là ở tâm chúng ta. Do đó, muốn giải thoát, con người phải cắt đứt nhân duyên, xóa vô minh, diệt dục vọng bằng “Bát chính đạo”, để đạt tới cái tâm thanh tịnh, giác ngộ, giải thoát và Niết bàn. Nếu tiếp cận triết học Ấn Độ ở phương diện động lực, chúng ta thấy sự cạnh tranh, kế thừa giữa các trường phái triết học duy vật, vô thần như “Lục sư ngoại đạo”, Càrvàka với các trường phái triết học duy tâm, tôn giáo như triết lý Veda, Upanishad, giáo lý đạo Bàlamôn, triết lý Vedànta, là đặc điểm xuyên suốt của triết học Ấn Độ cổ. Nếu xem xét triết học Ấn Độ ở mặt giá trị, triết
Bản toàn văn lưu tại thư viện Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh
Thông tin và tóm tắt ở trên lấy từ kho số mở của thư viện trường. Bản toàn văn do thư viện trường quản lý — có nơi cho đọc trực tuyến, có nơi cần tài khoản bạn đọc của trường.
Mở tại thư viện trường ↗
Dùng tài liệu tham khảo cho đúng
- Đọc để hiểu cách người trước đặt câu hỏi, chọn phương pháp, trình bày số liệu — rồi tự làm với dữ liệu và bối cảnh của bạn.
- Ý, số liệu, bảng biểu lấy từ tài liệu này phải trích dẫn (tác giả, năm, tên đề tài, cơ sở đào tạo).
- Đề tài trùng tên vẫn làm được nếu khác đơn vị khảo sát, thời gian hoặc cách tiếp cận — nêu rõ điểm khác trong phần mở đầu.
Hướng dẫn chọn đề tài, cấu trúc và số liệu cho ngành này: Luận văn xã hội, ngôn ngữ, y dược · Hỏi đáp từng chương với người hướng dẫn số: Học Giả Số · Công cụ số: Luận Văn Số.
Đề tài cùng ngành
- Nghiên cứu phát triển dòng tế bào CHO (Chinese Hamster Ovary) biểu hiện Tenecteplase (TNK-tPA) - yếu tố hoạt hoá plasminogen mô tái tổ hợp
- Khảo sát tính chất methyl hóa vượt mức các gen DLEC1, P16INK4a, RASSF1A ở bệnh ung thư vòng họng trên người Việt Nam
- Một số đặc điểm của coxsackievirus A6, A10 và A16 gây bệnh tay-chân-miệng từ tháng 9 năm 2015 đến tháng 3 năm 2016 tại các bệnh viện ở thành phố Hồ Chí Minh
- Tư tưởng canh tân ở Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX và ý nghĩa lịch sử của nó đối với công cuộc đổi mới ở Việt Nam hiện nay
- Khảo sát đặc điểm di truyền phân tử của Strep Tococcus Suis phân lập từ bệnh nhân viêm màng não mủ ở miền Trung Việt Nam
- Khảo sát đặc điểm di truyền liên quan đến tính kháng và độc lực của các chủng Streptococcus suis serotype 2 phân lập từ bệnh nhân và heo tại Việt Nam
- Tư tưởng Nguyễn An Ninh về con người và ý nghĩa lịch sử của nó
- Nghiên cứu truyện ngắn đương đại Đồng bằng Sông Cửu Long từ góc nhìn văn hóa
Tác giả muốn gỡ, sửa thông tin hoặc bổ sung bản toàn văn: gửi yêu cầu qua trang Liên hệ, kèm đường dẫn trang này.